Dzisiaj jest Imieniny:
Jan Kochanowski
Jan Kochanowski - Poeta z Czarnolasu

    Urodził się w 1530 roku w Sycynie koło Radomia. Od 1544 roku studiował na Akademii Krakowskiej a następnie na głośnym protestanckim uniwersytecie w Królewcu (1551-1552). Stąd udał się do Włoch, gdzie na słynnym uniwersytecie w Padwie (1552-55) osiągnął właściwe wykształcenie.
Studia padewskie dały poecie bardzo gruntowne wykształcenie filologiczne: doskonałą znajomość klasycznej łaciny i greki oraz szerokie oczytanie w literaturze i filozofii starożytnej.
Już w tym okresie rozpoczyna poeta swą twórczość, początkowo tylko w języku łacińskim. Właściwą rangę zapewniła mu twórczość w języku polskim.

    Po krótkim powtórnym pobycie w Królewcu (1555-56) dwukrotnie jeszcze wyjeżdżał Kochanowski do Włoch, skąd ostatecznie drogą przez Paryż i Niemcy, powrócił w 1559 do kraju na stałe. Po powrocie, przebywał na kilku dworach magnackich, między innymi na dworze Jana Firleja, wojewody lubelskiego (ok. 1563), następnie na dworach biskupów Filipa Padniewskiego i Piotra Myszkowskiego.
Dzięki tym znakomitym osobom, Jan dostał się na dwór królewski i został sekretarzem JKM Zygmunta Augusta (ok. 1564).
Życie dworskie obfitowało w rozrywki i zabawy. Młody Kochanowski był człowiekiem towarzyskim, dobrym kompanem zarówno do dyskusji jak i żartobliwych gawęd przy tańcach, winie i pieśniach. Atmosfera zabawy sprzyjała powstawaniu mniej lub bardziej udanych dowcipów, które następnie upowszechniały się w szerszych kręgach towarzyskich. Atmosferze tej zawdzięczać należy powstanie bardzo wielu fraszek. W różnorodnej tematyce tych miniaturowych arcydzieł są skrótowo ujęte portreciki znajomych, zdarzenia, scenki obyczajowe, filozoficzna zaduma nad światem. W burzliwych latach sejmów "egzekucyjnych", poeta włączył się swym pisarstwem w toczącą się walkę polityczną.

    Bliskie stosunki z podkanclerzym Myszkowskim i zaznajomienie się z polityką znalazło swoje odbicie w utworach "Satyr, albo dziki mąż" i "Zgoda" a później również w "Pieśni o spustoszeniu Podola przez Tatarów".
W utworze "Zgoda" (1562) Kochanowski wzywał do zaniechania religijnych waśni i apelował o zajęcie się sprawami państwa.
Natomiast w dedykowanym królowi utworze "Satyr, albo dziki mąż" (1564), przez usta tytułowej postaci mitologicznej, autor wskazywał najpilniejsze sprawy publiczne, którymi prawodawcy Rzeczpospolitej winni się zająć.
Z dworskiego okresu twórczości Kochanowskiego pochodzi też między innymi elegia "Muza", dająca wyraz twórczemu indywidualizmowi poety ("Sobie śpiewam a Muzom"), oraz dedykowane hetmanowi J. Tarnowskiemu "Szachy" (ok. 1566). Jako sekretarz królewski uczestniczył Kochanowski w przygotowaniach do wyprawy wojennej przeciwko carowi Iwanowi Groźnemu (1568).
Fakt złożenia królowi hołdu przez księcia pruskiego upamiętnił poemat "Proporzec albo hołd pruski" (1569); nawiązując w pomyśle do Homerowego opisu tarczy Achillesa w "Iliadzie", Kochanowski dał rys dziejów stosunków polsko-krzyżackich, zakończony pochwałami Zygmunta Augusta.
Stosunki między królem a poetą nie układały się jednak najlepiej.
Widoki na karierę świecką czy duchowną rozwijały się marnie. Kochanowski był świeckim proboszczem w Zwoleniu (1566), co przynosiło niewielkie stosunkowo dochody.

    W 1569 roku Kochanowski porzucił służbę dworską, ożenił się z Dorotą Podlodowską i osiadł na wsi wiodąc życie ziemianina. Dopiero śmierć Zygmunta Augusta skłoniła go do zaznaczenia swego udziału w życiu publicznym.
Uczestniczył w sejmie elekcyjnym w Warszawie w 1575, a potem zbliżył się do kanclerza Jana Zamojskiego. Z okazji wesela Zamojskiego z K. Radziwiłłówną, poeta napisał jedyny dramat w swej twórczości pt. "Odprawa posłów greckich". Napisanie tragedii przez Polaka, i to w języku polskim, stanowiło zupełną nowość literaturze polskiej. Zbliżona formalnie do tragedii starożytnej, pisana białym wierszem, podejmowała problematykę polityczno-moralną, zagadnienie odpowiedzialności rządzących za losy państwa. Należy wiedzieć, że dramat pisany był już w Czarnolesie.

Dworek w Czarnolesie Życie na wsi - zdaniem poety - ułatwiało możliwość osiągnięcia wewnętrznego zadowolenia. Dawało spokój, czas na pracę, lekturę, zastanowienie się nad światem i sobą. Istotnie okres czarnoleski był szczególnie ważny dla Kochanowskiego. Powstała wtedy większość jego najpiękniejszych utworów. Tu narodziło się wiele fraszek o tonie filozoficzno - refleksyjnym, tu powstawały również liczne pieśni. Wkrótce po "Odprawie posłów greckich" ukazał się "Psałterz Dawidowy" (1579), rezultat wieloletnich studiów filologicznych i ogromnej pracy literackiej. Dzieło to stanowi olśniewający popis poetyckiego kunsztu.
Po śmierci swej ukochanej córeczki Urszulki napisał "Treny" (1580), które zdobyły sobie największą popularność, sięgającą naszych czasów. Był pierwszym poetą, który stworzył takie dzieło poświęcając je małemu dziecku.

    Zarówno w okresie dworskim, jak czarnoleskim, aż do samej śmierci w 1584 roku, pisywał Kochanowski obok utworów obszernych również rzeczy drobne.
Wydane w roku śmierci poety "Fraszki", to zbiór zwięzłych, żartobliwych drobiazgów poetyckich, fascynujących świetnością literackiej techniki.
Przeniknięte głębokim liryzmem stanowią one swego rodzaju pamiętnik przeżyć poety, który utrwalił tu swoje upodobania i przelotne nastroje, dał wyraz uczuciom trwałej przyjaźni i uniesieniom miłosnym.
Jan Kochanowski nawet współczesnym ludziom może zaimponować rozległością swoich zainteresowań i swoim wykształceniem.
Jest z pewnością najwybitniejszym twórcą epoki Renesansu i tym właśnie różnił się od innych polskich twórców, że ogromnie dbał o kształt swojego stylu, o formę uprawianych gatunków i o artyzm języka, a także o wszechstronną wiedzę. Nie były mu obce języki klasyczne: łacina, greka, hebrajski, studiował także epokę starożytną.

    Kochanowski zapisał się w historii literatury polskiej nie tylko jako poeta i dramaturg, lecz także jako tłumacz psalmów Starego Testamentu, tzw. "Psałterza Dawidów". O jego renesansowym obliczu świadczą także filozoficzne poglądy twórcy, który uznaje świat za wielką harmonię, wielbi człowieka, znajduje wielkie wartości natury, wsi i propaguje zdrowy styl życia.

WYCIECZKA DO MUZEUM JANA KOCHANOWSKIEGO. CZARNOLAS - JESIEŃ 2010

Do góry
Dziewiątka
1% DLA NASZEJ SZKOŁY

WIĘCEJ
Nasza Szkoła  
Nasze klasy
Dokumenty szkolne
Szkoła promująca zdrowie
Gazetka szkolna
Szkoła bez granic
Organizacja
Organizacja roku szkolnego
Sekretariat
Świetlica
Biblioteka